Home » Natura 2000

Tag: Natura 2000

Boerenbedrijven krijgen ruimte om te groeien door aanpak ammoniak

Convenant maatregelen programma aanpak stikstof.

Staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken heeft op 18 maart 2014 samen met het agrarisch bedrijfsleven afspraken gemaakt over de uitstoot van ammoniak. Een vermindering van de uitstoot zorgt ervoor dat boerenbedrijven kunnen groeien en de natuurkwaliteit verbetert. De afspraken zijn onderdeel van een overeenkomst in het kader van de zogenoemde Programmatische Aanpak Stikstof (PAS).

De Minister van Economische Zaken en de Minister van Infrastructuur en Milieu stellen ingevolge artikel 19kg van de Natuurbeschermingswet 1998, (…) een programma vast ter vermindering van de stikstofdepositie, afkomstig van in Nederland aanwezige bronnen (programma aanpak stikstof). Het programma is erop gericht om economie en ecologie te verbinden, door de realisering van de instandhoudingsdoelen voor de Natura 2000-gebieden samen te laten gaan met economische ontwikkeling. Het programma bevat maatregelen en voorziet in zogenoemde ontwikkelingsruimte, waardoor het bevoegde gezag toestemming kan verlenen voor projecten en andere handelingen die een toename in de stikstofdepositie veroorzaken op voor stikstof gevoelige habitats in Natura 2000-gebieden.

Het convenant voorziet in:

  • aanscherping van de normen voor de aanwending van dierlijke mest,
  • het beperken van de maximumemissie van ammoniak uit stallen,
  • het periodiek actualiseren van de lijst met huisvestingssystemen, opgenomen in de Regeling Ammoniak en Veehouderij (RaV),
  • het treffen van vrijwillige voer- en managementmaatregelen door de veehouders.

Reductie van 10 kiloton ammoniak in 2030.

De generieke maatregelen hebben, mede met het oog op het toelaten van nieuwe activiteiten, tot doel dat in 2030 een netto reductie is gerealiseerd van ten minste 10 kiloton ammoniakemissie ten opzichte van de ammoniakemissie in 2013. 56% van de depositieruimte die als gevolg van deze reductie ontstaat, komt beschikbaar voor ontwikkelingen in de veehouderijsector.

Download hieronder het Convenant maatregelen programma aanpak stikstof.

[download id=”37″ format=”1″]

Stikstoftekort in de salderingsbank Gelderland zet rem op ontwikkeling veehouderijen

Inleiding

Als een veehouderij hier in de Flevopolder wil uitbreiden, door meer dieren te houden, dan veroorzaakt dit een negatief stikstof effect op Natura 2000 gebied De Veluwe.

Veehouders die een nieuwe stal willen bouwen of een andere wijziging in de stallen willen aanbrengen, moeten hiervoor een vergunning aanvragen op grond van de Natuurbeschermingswet (Nb) of een zogenaamde “verklaring van geen bedenkingen“. De uitstoot van ammoniak, die leidt tot een verhoogde depositie van stikstof, heeft een negatieve invloed  op de kwetsbare Natura 2000 gebieden, zoals de Veluwe. Ook de randmeren zijn een Natura 2000 gebied, maar deze hebben geen gevoelige habitats, vandaar dat in het geval van de Flevopolder de stikstof depositie op de Veluwe geldt als kritisch.

Groen is als kwetsbaar aangewezen Natura 2000 gebied De Veluwe.Klik op de kaart voor een vergroting.
Groene gebieden op de kaart is het als kwetsbaar aangewezen Natura 2000 gebied De Veluwe.
Klik op de kaart voor een vergroting.

Hoe is de aanvraag van de Natuurbeschermingswet geregeld?

Als de Natuurbeschermingswet (Nb) of verklaring van geen bedenkingen (vvgb) tegelijk wordt aangevraagd met de omgevingsvergunning (voor het bouwen van een nieuwe stal), dan is deze aanvraag gekoppeld aan de omgevingsvergunning. Als de Nb of vvgb niet door de Provincie wordt verleend, dan kan de gemeente ook geen omgevingsvergunning afgeven en wordt deze dus geweigerd.
De Nb of vvgb kan ook apart worden aangevraagd. Als de aanvrager een ontvangstverklaring heeft, kan de omgevingsvergunning los van de Nb worden aangevraagd.

Verordening stikstof en Natura 2000

De stikstofuitstoot rondom veel Natura 2000-gebieden is te hoog. Met name de ammoniakuitstoot bij veehouderijbedrijven heeft negatieve gevolgen voor de natuur. In goed overleg heeft de provincie afspraken gemaakt met landbouw- en natuurorganisaties om de uitstoot van stikstof te verminderen. De betrokken partijen ondertekenden 20 januari 2011 een convenant hierover.

De Verordening Stikstof en Natura 2000 Gelderland heeft als doel de vastgelopen vergunningverlening aan veehouderijbedrijven weer vlot te trekken. Bedrijven die willen uitbreiden kunnen alleen een vergunning krijgen als ook de stikstofbelasting op de Natura 2000 gebieden daalt. De verordening  bereikt deze twee doelen met behulp van een salderingssysteem. In de verordening staan de regels voor dit salderingssysteem.

Salderingssysteem

Het salderingssysteem wordt beheerd door de provincie (Gelderland) en registreert de uitstoot van stikstof door veehouderijbedrijven (depositieruimte) en houdt de ontwikkeling daarvan bij. Als de depositieruimte van een bedrijf afneemt door het geheel of gedeeltelijk beëindigen van de activiteiten, kan een ander bedrijf deze depositieruimte voor een deel overnemen.

Drempelwaarde
Als de stikstofuitstoot door de uitbreiding een bepaalde drempelwaarde overschijdt, is het bedrijf dat de vergunning aanvraagt verplicht om gebruik te maken van het salderingssysteem. De drempelwaarde is gerelateerd aan de stikstofgevoeligheid van het nabijgelegen Natura 2000-gebied. Beneden een bepaalde drempelwaarde hoeft er niet gesaldeerd te worden en krijgt het bedrijf de Nb-wet vergunning of vvgb zonder extra voorwaarden ten aanzien van de stikstofuitstoot.

In de documenten die op de website van de provincie staan, wordt uitgegaan van een 0,5% kritische depositie op de habitattypen die op de Veluwe voorkomen. Voor habitattype H2310 (stuifzandheiden met struikhei) geldt een kritische depositie van 1071 mol/ha/jr. De 0,5% grens bedraagt 5,4 mol/ha/jr. Als de berekende drempelwaarde onder deze grens blijft, zou een Nb-wet vergunning of vvgb moeten worden verleend.
De drempelwaarde kan worden berekend met een zgn. AAgro-Stacks berekening en geldt voor het gehele bedrijf.

Salderingstekort stikstof

Op dit moment (oktober 2013) is er sprake van een stikstof tekort in de salderingsbank van de provincie Gelderland. Ook als de berekende depositie lager is dan de 0,5% drempelwaarde, wordt er op dit moment geen vergunning verleend.

Afhankelijk van de vergunde milieusituatie op 24 maart 2000 kan binnen het eigen bedrijf worden gesaldeerd. Door in een bestaande bedrijf emissie reducerende maatregelen te nemen, zoals de vloeren vervangen door emissie-arme vloeren of luchtwassers, kan de emissie van stikstof worden beperkt, zodat de veestapel kan worden uitgebreid. Er mag worden uitgebreid, mits de depositie van het gehele bedrijf niet meer is dan vergund is op of voor 24 maart 2000.

Een reken voorbeeld:

U heeft een bestaande stal met 100 stuks melkvee, een traditionele roostervloer en natuurlijke ventilatie. De NH3 emissie bedraagt dan 100 x 11 = 1100 kg NH3 per jaar. Als dit de situatie is, die is vergund op, of vóór 24 maart 2000, dan mag uw bedrijf dus 1100 kg NH3 per jaar uitstoten. U besluit nu om de roostervloer te vervangen door een emissie-arme vloer met een ammoniak emissie van 4,7 kg NH3 per dierplaats per jaar. De NH3 emissie van de bestaande stal wordt dan 100 x 4,7 = 470 kg NH3 per jaar.
U mag dan uitbreiden met 1100 – 470 = 630 kg NH3 per jaar. Kiest u voor een nieuw te bouwen stal ook voor een emissie-arme vloer van 4,7 kg NH3 per dierplaats per jaar, dan mag u 630 / 4,7 = 134 stuks melkvee extra houden. In totaal mag u dan 100 + 134 = 234 stuks melkvee houden.

Collectieve passende beoordeling

Voor alle Gelderse veehouderijen bestaat er een collectieve passende beoordeling van de stikstofverordening. Deze collectieve beoordeling berust er op dat voor alle Gelderse veehouderijen de gezamenlijke depositie over de periode 2000 tot 2009 is onderzocht. Uit dit onderzoek blijkt dat met name voor de Veluwe geen toename is geweest van de stikstof depositie. Gelderse bedrijven mogen daarom uitbreiden, mits de depositie niet groter is ten opzichte van de situatie op 1 februari 2009.

Omdat de collectieve passende beoordeling van de stikstofverordening alleen is onderzocht bij Gelderse veehouderijen is het voor veehouderijen buiten de provincie Gelderland niet mogelijk om van deze beoordeling gebruik te maken.

Programmatische Aanpak Stikstof (PAS)

Op 1 april 2009 liep de vergunningverlening vast op een uitspraak van de Raad van State waarbij een verleende Natuurbeschermingswet vergunning werd vernietigd. Dit leidde ertoe dat bedrijven die niet over een Natuurbeschermingswet vergunning beschikten en wel bijdroegen aan stikstofdepositie in een overbelast gebied, geen vergunning konden krijgen, zelfs als zij door bedrijfswijziging minder stikstof gingen uitstoten. Om de vergunningverlening weer vlot te trekken en om de achteruitgang in kwaliteit van stikstofgevoelige habitattypen te stoppen, is de overheid de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) gestart. In de PAS worden maatregelen voor het beperken van de stikstofuitstoot gecombineerd met herstelmaatregelen in en rondom de Natura 2000-gebieden met een stikstofknelpunt.

Als er wordt voldaan aan de voorwaarde van een blijvende depositiedaling en als herstelmaatregelen uit de herstelstrategieën voor de stikstofgevoelige habitats worden uitgevoerd waardoor de achteruitgang in natuurkwaliteit stopt, ontstaat er ruimte voor nieuwe economische ontwikkelingen.

Wel is het de vraag of de depositiedaling daadwerkelijk gerealiseerd wordt. De uitstoot van ammoniak door land- en tuinbouw daalt al een aantal jaren nauwelijks meer. Winst is nog te behalen bij het uitrijden van mest en bij de verduurzaming van stallen via het Besluit Huisvesting.

In de PAS zal als maatregel worden opgenomen dat in de periode 2010-2030 de eisen van het Besluit huisvesting zullen worden aangescherpt van BBT (= Best beschikbare technieken) naar BBT+. Deze rijksmaatregelen gaan per 1 januari 2014 van start. Een aantal provincies (waaronder Brabant) hanteert al een eigen strengere stikstofverordening. Tot de PAS in werking treedt, zijn deze provinciale stikstofverordeningen van kracht.

Om de stikstofdepositie per gebied in kaart te brengen wordt binnen de PAS een nieuw rekeninstrument gebruikt, genaamd AERIUS.

Conclusie

Door het huidige stikstoftekort op de Veluwe is het verkrijgen van een natuurbeschermingswet vergunning of verklaring van geen bezwaar voor de uitbreiding van een veehouderij erg moeilijk geworden. Bestaande veehouderijen binnen de provincie Gelderland mogen gebruik maken van de collectieve passende beoordeling van de stikstofverordening, waardoor voor deze bedrijven de vergunde situatie op of voor 1 februari 2009 maatgevend is. Veehouderijen buiten de provincie Gelderland (zoals Flevoland) mogen géén gebruik maken van deze collectieve passende beoordeling. Voor bedrijven buiten Gelderland geldt de vergunde situatie op of voor 24 maart 2000. We gaan dus naar een situatie van 13 jaar geleden! Bedrijven binnen de provincie Gelderland hebben dus een beter uitgangspunt en daardoor concurrentie voordeel dan bedrijven in een aangrenzende provincie.

De Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) gaat uit van een dalende trend in stikstofdepositie op Natura 2000 gebieden, waardoor er weer stikstofrechten vrij moeten komen die uitbreiding van o.a. veehouderijen mogelijk maakt. Er is nog geen ingangsdatum bekend, dus voorlopig biedt de PAS nog geen oplossing voor het stikstof tekort. Verder is het nog maar de vraag of er de komende jaren meer stikstof saldo bijkomt.

Veehouderijen in de provincie Flevoland die hun veestapel willen uitbreiden mogen niet meer stikstof uitstoten dan is vergund op 24 februari 2000. Of zij moeten door een ammoniakberekening kunnen aantonen dat de stikstof depositie op de Veluwe vrijwel nihil is.

Geraadpleegde bronnen

Natura 2000 beheerplannen (provincie Gelderland)
Verordening stikstof en Natura 2000 Gelderland
Programmatische Aanpak Stikstof kansrijk maar risicovol (Planbureau voor de Leefomgeving)
Programmatische Aanpak Stikstof, Doelstelling, maatregelen en mogelijke effectiviteit (Wageningen UR)